Levensverzekering en belasting. Wat geldt voor jou?

Een levensverzekering kan geld uitkeren als je overlijdt, maar ook op een afgesproken datum. Bij de belasting maakt dat verschil. Een overlijdensrisicoverzekering hoef je meestal niet op te geven bij je belastingaangifte. Bij een kapitaalverzekering is dat vaak wel nodig.

Ook zijn er levensverzekeringen waarmee je je pensioen aanvult. Daarbij mag je de premie soms aftrekken, maar betaal je later wel belasting over de uitkeringen.

Welke levensverzekering heb je?

Er zijn levensverzekeringen die uitkeren als iemand overlijdt en verzekeringen waarmee je geld opbouwt voor later. Voor de belasting maakt dat verschil.

Verzekeringen die uitkeren bij overlijden

Bij een overlijdensrisicoverzekering (ORV) betaalt de verzekeraar een bedrag als je tijdens de looptijd overlijdt. Met dat geld kunnen je nabestaanden bijv. de hypotheek aflossen of het wegvallen van je inkomen opvangen.

Omdat je met een gewone ORV geen vermogen opbouwt, heeft de verzekering meestal geen fiscale waarde. Je hoeft de verzekering dan niet op te geven bij de belastingaangifte. Ook kun je de premie niet aftrekken, zelfs niet als je de verzekering hebt afgesloten bij je hypotheek.

Bij een uitvaartverzekering ligt dat iets anders. De verzekeraar betaalt een bedrag of verzorgt de afgesproken diensten voor je uitvaart. Bij veel uitvaartverzekeringen wordt wel waarde opgebouwd.

Voor verzekeringen die alleen bij overlijden uitkeren, geldt in 2026 een speciale vrijstelling van €8.904 per verzekerde. Ook als je voor een hoger bedrag verzekerd bent, kan de verzekering vrijgesteld blijven als de fiscale waarde niet boven de vrijstelling uitkomt.

Voor de premie van een uitvaartverzekering geldt hetzelfde als bij een ORV. Die kun je niet aftrekken van de belasting. Meer hierover lees je in onze artikelen over overlijdensrisicoverzekering en belasting en uitvaartverzekering en belasting.

Verzekeringen waarmee je geld opbouwt

Bij een kapitaalverzekering of lijfrenteverzekering betaal je premie om vermogen op te bouwen. Toch worden deze verzekeringen bij de belasting verschillend behandeld.

Kapitaalverzekering

Met een kapitaalverzekering spaar of beleg je voor een bedrag dat op een afgesproken datum wordt uitgekeerd. Bijv. om je hypotheek af te lossen of om extra geld te hebben als je met pensioen gaat.

De premie is niet aftrekbaar. Wel moet je de opgebouwde fiscale waarde meestal opgeven bij je belastingaangifte in box 3. Dat is de belasting over je vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Heb je een kapitaalverzekering die vóór 15 september 1999 is afgesloten? Dan kan er een speciale vrijstelling gelden.

Ook voor een kapitaalverzekering eigen woning (KEW) gelden andere regels. Deze verzekeringen werden vroeger afgesloten om de hypotheek af te lossen. De opgebouwde waarde valt niet in box 3 en de uitkering kan belastingvrij zijn als je aan de voorwaarden voldoet.

Lijfrenteverzekering

Een lijfrenteverzekering is bedoeld om je inkomen later aan te vullen. Bijv. als je met pensioen gaat. Je betaalt premie en krijgt daarvoor later iedere maand of ieder jaar een bedrag uitgekeerd.

Bij een lijfrenteverzekering kun je de premie onder bepaalde voorwaarden aftrekken van je inkomstenbelasting. Daarvoor moet je bijv. een pensioentekort hebben. Hoeveel je mag aftrekken, wordt berekend met je jaarruimte en eventuele reserveringsruimte.

Een lijfrente die aan de fiscale voorwaarden voldoet, hoef je tijdens de opbouw meestal niet op te geven in box 3. Maar zodra de verzekeraar geld aan je uitkeert, betaal je daar doorgaans inkomstenbelasting over in box 1.

Koop je de verzekering eerder af? Dan moet je meestal ook belasting betalen. Soms komt daar nog een extra bedrag bij. Dit heet revisierente.

Wat gebeurt er als de verzekering uitkeert?

Of je belasting betaalt over de uitkering, wordt opnieuw bepaald door het soort verzekering.

Bij een gewone overlijdensrisicoverzekering of uitvaartverzekering betaalt de ontvanger normaal gesproken geen inkomstenbelasting. Maar er kan wel erfbelasting verschuldigd zijn. Bijv. als de overledene zelf de verzekering heeft afgesloten en de premie uit zijn eigen vermogen betaalde.

Bij een gewone kapitaalverzekering in box 3 betaal je meestal geen inkomstenbelasting over de uitkering. Voor oudere verzekeringen en kapitaalverzekeringen eigen woning kunnen andere regels gelden.

Bij een lijfrenteverzekering is het juist gebruikelijk dat je over de periodieke uitkeringen inkomstenbelasting betaalt. Je hebt tijdens de opbouw immers vaak de premie kunnen aftrekken.

Wil je weten wanneer je nabestaanden erfbelasting moeten betalen en hoe je dit soms kunt voorkomen? Lees dan ons artikel over levensverzekering en erfbelasting.

Waar vind je de gegevens voor je belastingaangifte?

Op je polisblad staat welk soort levensverzekering je hebt afgesloten. Als de verzekering een fiscale waarde heeft, kun je die meestal terugvinden op de jaaropgave van je verzekeraar.

Voor box 3 gaat het om de waarde op 1 januari van het jaar waarover je aangifte doet. Doe je bijv. in 2026 aangifte over 2025? Dan gebruik je de fiscale waarde op 1 januari 2025.

Veel verzekeraars geven deze waarde rechtstreeks door aan de Belastingdienst. Je vindt het bedrag dan terug in je vooraf ingevulde belastingaangifte. Controleer wel of het klopt.

Heb je een oudere levensverzekering? Dan kunnen er andere regels gelden. Vooral de datum waarop je de polis hebt afgesloten en eventuele wijzigingen tijdens de looptijd zijn belangrijk. Je verzekeraar kan je vertellen welke belastingregels voor jouw polis gelden.

Veelgestelde vragen