Levensverzekering en erfbelasting. Wat houd je over?

Met een overlijdensrisicoverzekering laat je geld achter voor je partner of kinderen als je overlijdt. Soms moeten zij over dat geld erfbelasting betalen. Hieronder lees je wanneer dat zo is en tot welk bedrag een erfenis belastingvrij is.

Wanneer moeten je partner of kinderen erfbelasting betalen?

Betaal je zelf de premie voor de verzekering? Dan telt de uitkering na je overlijden meestal mee als erfenis. Boven een bepaald vrijstellingsbedrag moet dan erfbelasting worden betaald.

Als je wilt voorkomen dat je partner erfbelasting moet betalen, dan moet je partner de verzekering op jouw leven afsluiten en zelf de premie betalen. Dat heet kruislings verzekeren. Verderop lees je hoe dit werkt.

Belastingvrije deel

Partners en kinderen mogen een bepaald bedrag erven zonder erfbelasting te betalen. Dit heet de vrijstelling. Hoe hoog dit bedrag is, hangt er vanaf wie de erfgenaam is.

Als de uitkering meetelt als erfenis, dan wordt die opgeteld bij wat die persoon verder van je erft. Denk bijv. aan spaargeld of jouw deel van de woning. De vrijstelling geldt voor het gezamenlijke bedrag, dus niet voor elk bedrag apart.

Bron: Belastingdienst

Krijg je door het overlijden ook een nabestaandenpensioen of bepaalde lijfrente-uitkeringen? Dan kan de partnervrijstelling lager worden. Je houdt in 2026 minimaal €213.915 vrijstelling.

Samenwonen: welke vrijstelling krijgt je partner?

Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan ben je in beginsel partner voor de erfbelasting. Bij samenwonen gelden extra voorwaarden.

Je bent als samenwonenden partner voor de erfbelasting als je vóór het overlijden minstens zes maanden aan alle volgende voorwaarden voldeed:

• Je hebt een notarieel samenlevingscontract: een contract van de notaris waarin je afspreekt voor elkaar te zorgen.
• Je staat allebei op hetzelfde woonadres ingeschreven.
• Je bent allebei meerderjarig.
• Je bent geen familie in de rechte lijn, zoals ouder en kind of grootouder en kleinkind.
• Geen van beiden heeft een andere partner voor de erfbelasting.

Zonder notarieel samenlevingscontract kan het ook: je moet dan minstens vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven en aan de overige voorwaarden voldoen.

Voldoe je niet aan deze regels? Dan krijgt je samenwonende partner de vrijstelling voor overige ontvangers: €2.769. Daarboven gelden de tarieven van 30% en 40%.

Voorbeeld: van €200.000 blijft ongeveer €137.000 over

Mark en Sanne wonen drie jaar samen, zonder notarieel samenlevingscontract. Mark sluit een levensverzekering van €200.000 af op zijn eigen leven. Hij is volgens de polis verantwoordelijk voor de premie en betaalt die uit zijn eigen geld. Sanne krijgt de uitkering als hij overlijdt.

Overlijdt Mark in 2026, dan telt de uitkering mee voor de erfbelasting. Sanne is voor deze belasting geen partner. We gaan ervan uit dat zij verder niets van Mark erft.

• Sanne ontvangt €200.000.
• Daarvan is €2.769 vrijgesteld.
• Over de resterende €197.231 betaalt zij 30% en deels 40% erfbelasting.
• De belasting is ongeveer €63.000. Sanne houdt ongeveer €137.000 over.

Hoe helpt kruislings verzekeren?

Mark en Sanne hadden de verzekering vanaf het begin anders kunnen regelen:

• Sanne sluit de verzekering af op het leven van Mark.
• Sanne is volgens de polis degene die de premie moet betalen. De premie komt volledig voor haar eigen rekening, uit haar eigen vermogen.
• Sanne is ook de begunstigde: zij krijgt het geld als Mark overlijdt.

In die situatie telt de uitkering niet mee voor de erfbelasting. Sanne houdt de volledige €200.000 over.

Mark kan hetzelfde doen op het leven van Sanne. Je verzekert dan allebei het leven van de ander. Dat heet kruislings verzekeren.

Laat dit goed vastleggen bij de verzekeraar. Alleen de premie van een andere bankrekening laten afschrijven is onvoldoende. Heb je al een verzekering? Laat eerst beoordelen wat een wijziging fiscaal betekent.

En bij een huwelijk in gemeenschap van goederen?

Komt de premie uit jullie gezamenlijke vermogen? Dan telt doorgaans de helft van de uitkering mee voor de erfbelasting. Bij een uitkering van €200.000 is dat €100.000.

Ook dan betaal je pas erfbelasting als dit bedrag, samen met wat je verder erft, boven jouw vrijstelling uitkomt. Kruislings afsluiten zorgt er hier dus niet voor dat de hele uitkering buiten de berekening blijft.

Bij huwelijkse voorwaarden of eigen vermogen kan de uitkomst anders zijn. Laat een notaris of financieel adviseur beoordelen hoe de polis en jullie vermogensafspraken op elkaar aansluiten.

Stem de begunstiging af op je testament

De polis bepaalt wie de verzekeringsuitkering krijgt. Wijs je daarin iemand bij naam aan, dan verandert dat niet automatisch doordat je een ander testament maakt. Controleer daarom of de begunstiging nog bij je wensen past, zeker na een scheiding.

Lees ook wanneer een levensverzekering uitkeert, hoe het zit met de belastingaangifte en welke ondersteuning er is bij nabestaandenzorg.