Overlijdensrisicoverzekering verpanden of niet?

Een overlijdensrisicoverzekering (ORV) verpanden betekent dat het verzekerde bedrag na je overlijden wordt gebruikt om je hypotheek geheel of gedeeltelijk af te lossen.

Je kunt in veel gevallen zelf kiezen of je de verzekering wilt verpanden. Doe je dat niet, dan ontvangt de begunstigde de uitkering en kan die zelf beslissen wat ermee gebeurt.

Hoe werkt verpanding?

Bij een ORV spreek je af welk bedrag er wordt uitgekeerd als je overlijdt. De begunstigde, meestal je partner, ontvangt dan dat geldbedrag. Maar als je ervoor kiest om de verzekering te verpanden, dan heeft de hypotheekverstrekker als eerste recht op de uitkering. Dit heet een pandrecht.

Je hebt bijv. een hypotheek van €200.000 en een overlijdensrisicoverzekering die €250.000 uitkeert als je overlijdt. De hypotheekverstrekker krijgt dan €200.000 om de hypotheek af te lossen. De €50.000 die overblijft, gaat naar degene die je als begunstigde hebt opgegeven.

Is de uitkering lager dan de hypotheekschuld? Dan wordt het hele bedrag gebruikt om af te lossen. Er blijft dan nog een deel van de hypotheek openstaan.

Heb je een annuïteitenhypotheek of een lineaire hypotheek? Dan dalen de maandlasten. Je partner hoeft namelijk minder af te lossen en betaalt minder rente over de lagere schuld. Hoeveel dat kan schelen, zie je hieronder.

Dit voorbeeld gaat uit van een annuïteitenhypotheek met 4% rente en een resterende looptijd van 30 jaar. Daarbij is ervan uitgegaan dat de bank de maandlasten na de aflossing opnieuw heeft berekend, waarbij de rente en looptijd gelijk blijven.

Is verpanden verplicht?

Bij de meeste hypotheken is een overlijdensrisicoverzekering niet verplicht. Je kunt dus zelf kiezen of je er één neemt en of je die wilt verpanden.

Bij sommige hypotheekverstrekkers moet je een ORV afsluiten als je 70 jaar of ouder bent en meer leent dan 80% van de woningwaarde.

Een verplichte ORV betekent niet automatisch dat je die ook moet verpanden. Sommige verstrekkers eisen alleen dat je een verzekering afsluit. Andere eisen dat je de verzekering ook aan hen verpandt. Dit verschilt per hypotheekverstrekker.

Verpanden of niet?

Verpanden heeft vooral zin als je zeker wilt weten dat de uitkering wordt gebruikt om de hypotheek af te lossen. Toch is dat niet altijd de beste keuze.

Zonder verpanding krijgt je partner zelf de uitkering. Die kan dan beslissen om de hypotheek af te lossen of het geld te gebruiken voor andere maandlasten. Dat geeft meer vrijheid om op dat moment te bepalen wat nodig is.

Besluit je partner om de hypotheek af te lossen? Bij de meeste hypotheekverstrekkers mag dat na overlijden zonder boete, ook als de ORV niet is verpand. Soms moet dit binnen een bepaalde termijn, bijv. zes maanden. Controleer daarom de hypotheekvoorwaarden.

Wat merk je ervan?

Zolang je niets aan je verzekering verandert, merk je weinig van de verpanding. Wil je iets aanpassen? Dan heb je vaak toestemming van de hypotheekverstrekker nodig.

Let ook op als je gaat scheiden. Staat je ex-partner met naam als begunstigde op de polis? Dan kan die na je overlijden nog geld krijgen als er na de aflossing iets overblijft. Voor het wijzigen van de begunstiging heb je bij een verpande ORV toestemming van de hypotheekverstrekker nodig.

Verpanding opheffen

Heb je je hypotheek afgelost of wil je van de verpanding af? Dan kun je de verpanding laten opheffen. Dit heet afpanden. De verzekering zelf blijft gewoon bestaan.

Overstappen met een verpande verzekering

Wil je overstappen naar een andere ORV? Vraag dan eerst toestemming aan de bank. Die kan eisen dat je de nieuwe verzekering ook verpandt.

De nieuwe verzekeraar moet je aanvraag eerst goedkeuren. Hiervoor moet je mogelijk opnieuw een gezondheidsverklaring invullen. Zeg je oude ORV pas op als de nieuwe is ingegaan en de verpanding is geregeld. Zo voorkom je dat je tijdelijk niet verzekerd bent.

Verpanding en erfbelasting

Bij een levensverzekering kan erfbelasting verschuldigd zijn. Dat hangt o.a. af van wie de premie heeft betaald en wie het geld krijgt.

Als de bank met de ORV-uitkering de hypotheek aflost, kan de waarde van de erfenis hoger worden. Je kinderen erven dan mogelijk meer dan wanneer de uitkering rechtstreeks naar je partner zou gaan.

Vereenvoudigd voorbeeld. Er is geen wettelijke verdeling en de bedragen zijn vóór erfbelasting en andere kosten. De werkelijke gevolgen hangen ook af van het testament, de huwelijkse voorwaarden en de afspraken over de verzekering.

Heb je kinderen of een samengesteld gezin? Bespreek dan met een notaris wat het beste past. Lees meer over levensverzekering en erfbelasting.

Verpanden in één minuut uitgelegd

Veelgestelde vragen