Hoe wordt spaarrente bepaald?

Hoe wordt spaarrente bepaald?

Spaarbanken bepalen zelf hoeveel rente je ontvangt. Bij de ene bank krijg je meer dan bij de andere. Er is geen vaste rekensom of ondergrens die voor alle banken geldt.

De spaarrente hangt o.a. af van vraag en aanbod en wat concurrenten bieden. Dit artikel legt uit hoe dat werkt en waarom ING, Rabobank en ABN AMRO achterblijven.

In het kort

  • Banken bepalen zelf hun spaarrente
  • Een ECB-rentebesluit is een belangrijk ijkpunt
  • Heeft een bank geld nodig, dan ontvang je vaak meer
  • Weinig concurrentie bij grote banken houdt de rente laag

Welke factoren bepalen de spaarrente?

Banken geven rente omdat ze jouw spaargeld nodig hebben, bijv. om een hypotheek of lening aan een andere klant te verstrekken. Hoeveel nodig is, verschilt per bank en per moment.

Een bank weegt zelf af wat jouw spaargeld oplevert, wat het hun kost en hoeveel ze moet bieden om jou als klant te behouden. Daarbij kijken ze vooral naar 4 factoren:

1. Europese Centrale Bank
De rente bij de ECB en tussen andere banken

2. Vraag en aanbod
Hoeveel spaarders er zijn en geld nodig heeft

3. Kosten, risico en winst
Wat de kosten en verdiensten van de bank zijn

4. Concurrentie
Wat andere banken bieden en of klanten overstappen

Deze 4 redenen staan niet los van elkaar. Stijgt de ECB-rente, dan kan meer rente worden gegeven. Of dat ook zo is, hangt af van de andere 3 factoren.

Is er genoeg vermogen en blijven klanten toch wel, dan blijft de rente meestal laag. Daarom krijg je bij de ene bank meer dan bij de andere. Hieronder lees je per factor hoe het werkt.

Welke invloed heeft de ECB op de rente?

Heeft je bank geld over, dan kan dit tijdelijk bij de Europese Centrale Bank (ECB) worden geparkeerd. Daarover ontvangt de bank rente. Dit wordt depositorente genoemd.

Het bestuur van de ECB stelt de depositorente acht keer per jaar vast. Dit is een belangrijk ijkpunt. Krijgt een bank bij de ECB bijv. 2% zonder risico, dan is jouw spaargeld ongeveer evenveel waard.

Ook de geldmarkt beweegt mee. Daar lenen banken elkaar voor korte tijd geld, tegen een rente die dicht bij de ECB-rente ligt. Zo werkt een besluit van de ECB in 4 stappen door naar je spaarrekening:

  • De ECB bepaalt de depositorente
    Die geldt voor geld dat bij de ECB wordt gestald.
  • De geldmarkt beweegt mee
    De rente op kortlopende leningen tussen banken volgt de ECB-rente.
  • Je bank bepaalt wat spaargeld waard is
    Ze kijkt naar de marktrente en trekt er kosten en winst vanaf.
  • De spaarrente wordt vastgesteld
    Hoeveel en hoe snel die meebeweegt, hangt af van de andere drie factoren.

Wat er in die laatste stap gebeurt, verschilt per bank. Een bank hoeft haar spaarrente namelijk niet te verhogen als de ECB dat doet. Je merkt een verhoging dus niet altijd direct, en soms helemaal niet.

DNB onderzocht in 2023 hoeveel van de renteverhogingen bij spaarders terechtkwam:

Doorwerking van de rentestijging

Spaarrente 15%
Nieuwe hypotheken 65%

Doorwerking van de rentestijging tot maart 2023. Bij hypotheken gaat het om de stijging van de marktrente voor lange looptijden. Bron: DNB.

Dat verschil heeft een reden. Spaargeld heeft bijna altijd een variabele rente. Verhoogt de bank die, dan betaalt ze direct meer over al het spaargeld. Veel hypotheken hebben juist een vaste rente. Daarop ontvangt de bank niet meteen meer. Willen banken hun winst beschermen, dan wachten ze dus liever even.

Hoeveel spaargeld heeft een bank nodig?

Een bank gebruikt spaargeld om bijv. hypotheken en leningen aan consumenten en bedrijven te verstrekken. De rente die wordt uitgekeerd, hangt af van vraag en aanbod. Is er meer geld nodig, dan is de rente hoger.

Niet iedere bank is even afhankelijk van spaargeld. Gemiddeld komt ongeveer 20% van het geld waarmee Nederlandse banken werken van spaarders. Bij banken die zich vooral op particulieren richten, is dat soms meer dan 40%. Voor hen wegen spaarders dus zwaarder:

Waar komt het geld van een bank vandaan?

Gemiddelde Nederlandse bank: ± 20% spaargeld
Bank die zich richt op particulieren: meer dan 40% spaargeld

Aandeel spaargeld op de balans. Bron: DNB (december 2025).

Een bank kan ook op andere manieren aan geld komen, bijv. door obligaties uit te geven of geld te lenen van andere banken. Is dat goedkoper, dan is minder nieuw spaargeld nodig.

Daarnaast is het aanbod groot. In april 2026 hadden huishoudens samen ruim €540 miljard op spaarrekeningen staan, blijkt uit cijfers van DNB. Zolang dat geld blijft staan, hoeven banken weinig moeite te doen om nieuwe spaarders te trekken.

Welke rol spelen kosten, risico en winst?

Banken verdienen vooral aan het verschil tussen de rente die ze ontvangen op leningen en de rente die ze uitbetalen aan spaarders. Ook houden ze geld achter voor leningen die niet worden terugbetaald. Dat is het risico. Wat overblijft, is winst.

Het verschil tussen de ECB-rente en je spaarrente is dus niet allemaal winst. Toch verklaren de kosten niet alles. Volgens onderzoek van de ACM uit 2024 maakten de hogere inkomsten van banken de gestegen kosten ruimschoots goed.

Vooral voor een grote bank is een renteverhoging duur.

VOORBEELD

Een bank heeft €100 miljard spaargeld en wil €2 miljard extra aantrekken. Ze heeft twee opties:

Rente voor iedereen 0,25% omhoog

€255 miljoen

extra per jaar
Actierente van 1% extra, alleen voor nieuw geld

€20 miljoen

extra per jaar

Daarom zie je vaak een actierente voor nieuwe klanten, terwijl bestaande klanten hun oude rente houden. Hoe een actierente precies werkt, lees je in wat is spaarrente.

Waarom krijg je bij een deposito meer rente?

Een bank kijkt ook naar hoe je spaart. Bij een deposito weet ze hoelang ze je geld mag gebruiken. Die zekerheid is meer waard. Daarom krijg je bij een deposito meestal meer rente dan op een vrij opneembare spaarrekening.

Voor een deposito wordt ook gekeken naar wat de markt verwacht van de rente. Daardoor verandert de rente op een deposito vaak eerder, soms al voordat de ECB een besluit neemt. Langer vastzetten levert wel niet altijd meer op. Verwacht de markt dat de rente daalt, dan krijg je voor een lange looptijd soms minder.

Ook zakelijke spaarders zien een renteverhoging vaak eerder terug dan consumenten. Dat blijkt uit onderzoek van DNB uit 2026 naar Europese banken.

Waarom verschillen spaarrentes per bank?

Een bank let ook op wat andere banken bieden en hoe makkelijk klanten vertrekken. Stappen weinig spaarders over, dan is er weinig concurrentie. De druk om meer rente te geven is dan klein.

In Nederland staat het meeste spaargeld bij ABN AMRO, ING en Rabobank. Volgens de ACM stappen weinig klanten over, waardoor deze grote banken weinig druk voelen. De toezichthouder vond het ook aannemelijk dat ze hun rentes stilzwijgend op elkaar afstemmen.

Rabobank en de Nederlandse Vereniging van Banken zijn het daar niet mee eens. Volgens hen zijn de meeste klanten tevreden, kijken ze niet alleen naar de rente en is overstappen al makkelijk:

ACM

Te weinig concurrentie

  • Weinig spaarders stappen over
  • Grote banken voelen daardoor weinig druk
  • Ze stemmen hun rentes waarschijnlijk stilzwijgend op elkaar af
BANKEN

De markt werkt wel

  • De meeste klanten zijn tevreden
  • Overstappen is al makkelijk en snel
  • Klanten kijken niet alleen naar de rente

Bron: ACM (2024) en de reacties van Rabobank en de NVB op het onderzoek.

Kleinere en buitenlandse banken die nieuwe klanten willen, bieden vaak wel een hogere rente. En dat werkt door. Volgens het onderzoek van DNB bieden banken een hogere rente als spaarders vaker overstappen.

Samengevat

De ECB geeft de richting aan, maar banken beslissen hoeveel en of ze meebewegen. De spaarrente stijgt vooral als de ECB de rente verhoogt, je bank extra geld nodig heeft en spaarders regematig overstappen.

Heeft een bank genoeg geld, veel hypotheken met een vaste rente en klanten die blijven zitten, dan blijft de rente juist laag. Op een rij:

DUWT DE RENTE OMHOOG

  • De ECB verhoogt de rente
  • De bank heeft extra geld nodig
  • Je zet je geld vast
  • Spaarders stappen vaak over
HOUDT DE RENTE LAAG

  • De ECB verlaagt de rente
  • De bank heeft al genoeg geld
  • Veel hypotheken met een vaste rente
  • Spaarders blijven zitten

Bij ABN AMRO, ING en Rabobank gelden vaak meerdere van deze factoren tegelijk. Daardoor blijft hun spaarrente vaak achter. Banken die extra geld nodig hebben of nieuwe klanten zoeken, bieden meestal meer.

SPAREN MET
VARIABELE RENTE.

Vergelijk vrij opneembare spaarrekeningen op rente, voorwaarden en depositogarantie. Gratis en zonder je gegevens achter te laten.

Veelgestelde vragen

Wie bepaalt de spaarrente?

Iedere bank bepaalt zelf haar spaarrente, binnen de wettelijke regels. De ECB-rente is een belangrijk ijkpunt, maar geen voorgeschreven tarief. Een verhoging van de ECB werkt dus niet automatisch door in je spaarrente.

Kan de overheid geen minimumrente invoeren?

Dat kan in theorie, maar het kabinet heeft eind 2025 besloten dat niet te doen. DNB raadde het af. Kleine banken kunnen dan hun voordeel van een hogere rente verliezen en uit de markt verdwijnen. Ook kunnen banken kosten gaan rekenen. Dat is vooral nadelig als je weinig spaargeld hebt.

Hoe snel volgt mijn spaarrente na een ECB-besluit?

Daar is geen vaste termijn voor. Een bank kan haar rente direct aanpassen, nog een tijd gelijk houden of al vooruitlopen op een verwacht besluit. Heb je een deposito, dan houd je de afgesproken rente tot het einde van de looptijd.

Waarom biedt een buitenlandse bank soms meer rente?

Zo’n bank kan meer spaargeld nodig hebben, andere kosten hebben of nieuwe klanten willen aantrekken. Dat ze in het buitenland zit, verklaart het verschil niet. Je spaargeld is daar beschermd door het depositogarantiestelsel van dat land.

Krijg je met meer spaargeld altijd meer rente?

Nee. Sommige banken geven boven een bepaald bedrag juist minder rente. Andere banken geven meer. Kijk daarom naar de rente over je hele saldo.